هفته گذشته برای دنیای نجوم و اخترشناسی هفتهای پرماجرا بود. از کشف راز یک سحابی مرموز و کهکشانهای دوقلو گرفته تا جزئیات بیسابقه از جو یک سیاره فراخورشیدی داغ و برنامههای فضایی ایران، اخبار علمی نگاههای تازهای به کیهان و جایگاه ما در آن ارائه دادند.
🔭 کشف سحابی «گلوله بلورین»؛ رقص مرگ یک ستاره دوتایی
تصویر خارقالعادهای از سحابی NGC 1514 که با نام «گلوله بلورین» (Crystal Ball Nebula) شناخته میشود، توسط تلسکوپ جمینی نورث در هاوایی ثبت شده است. این سحابی که در فاصله ۱۵۰۰ سال نوری از زمین و در صورت فلکی گاو قرار دارد، صحنهی درخشان مرگ یک ستاره در یک سیستم دوتایی را به تصویر میکشد .
آنچه این تصویر را خاص میکند، تأثیر ستاره همراه بر شکلگیری سحابی است. تراویس رکتور، اخترشناس پروژه، توضیح میدهد که با مرگ یک ستاره و پرتاب لایههای بیرونیاش، ستاره دوم که به دور آن میچرخد، با حرکت خود گازهای در حال انبساط را به هم میزند و ساختارهای ابریمانند و پیچیدهای خلق میکند . این سحابی که نخستین بار در سال ۱۷۹۰ توسط ویلیام هرشل کشف شد، بیش از دو قرن بعد همچنان برای دانشمندان جذاب و شگفتانگیز است .
💥 دو ابرنواختر خویشاوند؛ کشف یک سیستم دوتایی انفجاری
در کشفی دیگر، تلسکوپ فضایی فرمی ناسا شواهدی از دو بازمانده ابرنواختر پیدا کرده که به نظر میرسد برادران کیهانی باشند. این دو بازمانده که با نامهای «سحابی چتر دریایی» (IC 443) و G189.6+3.3 شناخته میشوند، در صورت فلکی دوپیکر (جمینی) قرار دارند و به نظر میرسد که از یک سیستم دوتایی از ستارگان پرجرم منشأ گرفتهاند .
بر اساس تحلیل دادههای ۱۶ ساله تلسکوپ فرمی، ستاره اول در این سیستم منفجر شده و ستاره همراه خود را به فضا پرتاب کرده است. سپس، پس از طی هزاران سال، ستاره دوم نیز به سرنوشت مشابهی دچار شده و به ابرنواختر تبدیل شده است . میلیادیس میخاییلیدیس، محقق ارشد این مطالعه که نتایج آن در نشست انجمن نجوم آمریکا ارائه شد، میگوید این اولین نمونه شناخته شده از یک سیستم دوتایی است که هر دو ستاره آن به ابرنواختر تبدیل شدهاند و بازماندههای قابل تشخیصی از خود بر جای گذاشتهاند . این کشف درک ما را از چگونگی تکامل، برهمکنش و انفجار ستارگان در سیستمهای دوتایی عمیقتر میکند.
🌡️ غروب و طلوع در سیارهای داغتر از آتش
تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) با ثبت جزئیات بیسابقهای از جو سیاره فراخورشیدی WASP-121 b، پرده از رازهای شگفتانگیز آن برداشته است . این سیاره که به دلیل فاصله بسیار کم با ستارهاش، به شدت داغ است، دارای دو نیمکرهی کاملاً متفاوت است: یک سمت همیشه روز با دمایی حدود ۲۵۰۰ درجه سانتیگراد و سمت دیگر همیشه شب با دمایی حدود ۷۲۵ درجه سانتیگراد .
مطالعه جدید نشان میدهد که شرایط جوی در مرز میان روز و شب این سیاره، یعنی جایی که خورشید در حال طلوع یا غروب است، با یکدیگر تفاوت اساسی دارد. در سمت «غروب»، بادهای شدیدی که گرما را از سمت روز منتقل میکنند، باعث افزایش دما شده و مولکولهای آب را تجزیه میکنند. در مقابل، در سمت «طلوع»، ابرها احتمالاً دمای جو را کاهش میدهند . سیریل گپ، محقق مؤسسه ماکس پلانک، میگوید که JWST با حساسیت فوقالعادهاش، دقیقترین نماها را از سیارات دوردست در اختیار ما قرار میدهد .
🚀 برنامه فضایی ایران؛ پرتاب ماهواره «پارس ۲» و صورتفلکی «شهید سلیمانی»
در حوزه فعالیتهای فضایی داخلی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات از برنامهریزی برای پرتاب ماهواره «پارس ۲» و آمادهسازی صورتفلکی «شهید سلیمانی» برای پرتاب تا پایان سال جاری خبر داده است . این ماهواره که توسط سازمان فضایی ایران ساخته شده، مأموریت سنجش از دور، تصویربرداری دقیق و پایش محیطزیست را بر عهده خواهد داشت . رئیس سازمان فضایی ایران نیز تأکید کرده که پروژههای فضایی کشور با سرعت در حال انجام است و شرایط جنگی اخیر خللی در فعالیتهای این صنعت ایجاد نکرده است .
دیدگاهتان را بنویسید